ولایت علی بر سکهی شاهزادهی ساسانی
ولایت علی بر سکهی شاهزادهی ساسانی
یکی از خاندانهای ایرانی که بعد از سقوط ساسانیان حوزهی نفودی در ایران به دست آورد، باوندیان بودند. باوندیان از نوادگان سلسلهی ساسانی و از حاکمان طبرستان محسوب میشدند که مسلمان شده و بعدتر با خاندان ایرانی آلبویه پیمان بستند.
باوندیان در دورهای از حکومت خود، بر روی سکههایی که ضرب میکردند عبارت «علی ولی الله» را نیز ضرب کردند. این نشان از سیاست مذهبی آنها و تمایلات اجتماعی در منطقهی تحت نفوذ آنها بود.
یکی از سکههای شیعی باوندیان، یکی از آثار شگفتانگیز فرهنگ شیعی در ایران محسوب میشود. بر روی این سکه که متعلق به «رستم بن شروین» حاکم باوندی است، بعد از عبارت «علی ولی الله» عبارت «ذریته خیره الله» آمده است. این عبارت به نوادگان علی بن ابیطالب اشاره دارد. یعنی «علی ولی خدا است و فرزندان او برگزیدهی خدا هستند.»
(تصویر ۵: سکهی رستم بن شروین، ضرب فریم، ۳۶۶ هجری قمری)
رستم بن شروین خودش را بر روی این سکه، «متولی اولیاء خدا» معرفی کرده است که با توجه به فضای عبارات به کار برده شده، همان اهل بیت پیامبر محسوب میشوند. رستم بر روی این سکه، خودش را به عنوان فردی دارای «تولی» نسبت به اهل بیت پیامبر، شناسانده است.
۸ قرن بعد، صفویان که با طلوع حکومتشان قلمرو ایران را دوباره به اسم خودش یکپارچه کردند هم از عبارات مشابهی نسبت به علی بن ابیطالب استفاده کردند. کاری که باوندیان در دورهی زمانی محدود و در قلمروی محدود انجام دادند، تبدیل به سنتی هزار ساله شد.
(تصویر ۷: سکهی شاه عباس اول صفوی، ضرب شوشتر که در آن خودش را «بندهی شاه ولایت عباس» معرفی کرده. ضرب سال ۹۹۶ هجری قمری.)
کتاب موزهی جیبی ۵، به بررسی سکههای شیعی باوندیان پرداخته و برای معرفی میراث شیعیان متقدم ایران، قابل استفاده است.
کتاب موزهی جیبی ۵، کاری از مؤسسهی مطالعات امامیه و نشر مسیر است.
